Niszczyciele typu 1911
Niszczyciele typu 1911 to grupa niemieckich okrętów z okresu I wojny światowej, które przeszły do historii jako jednostki o specyficznych cechach i przeznaczeniu. W skład tego typu wchodziły trzy serie: V 1, G 7 oraz S 13. Okręty te były budowane w trzech różnych stoczniach i wykorzystywane głównie przez Cesarską Marynarkę Wojenną Niemiec. Choć ich historia jest związana głównie z czasami wojny, wiele z nich przetrwało do okresu międzywojennego i II wojny światowej, pełniąc różnorodne funkcje. Artykuł ten przybliża szczegóły dotyczące konstrukcji, uzbrojenia oraz służby niszczycieli typu 1911.
Historia powstania niszczycieli typu 1911
Początki niszczycieli typu 1911 sięgają roku 1911, kiedy to niemieckie dowództwo marynarki zadecydowało o budowie grupy nowych okrętów torpedowych. Wcześniej, na podstawie doświadczeń z konstrukcją większych jednostek, takich jak niszczyciele typu S 138, zapadła decyzja o stworzeniu mniejszych i bardziej zwrotnych okrętów. Projekt został nazwany typem 1911 i zakładał zmniejszenie wyporności jednostek do około 570 ton w porównaniu z wcześniejszymi typami.
W ramach budżetu na rok 1911 zamówiono dwanaście okrętów w dwóch stoczniach: Vulcan w Szczecinie oraz Germaniawerft w Kilonii. Kolejne dwanaście jednostek zbudowano w stoczni Schichau w Elblągu. Koszt budowy wynosił niecałe 1,7 miliona marek za okręt. Pierwszy z niszczycieli, oznaczony jako V 1, został wodowany we wrześniu 1911 roku, a ostatnie jednostki tego typu wodowano do połowy roku 1913.
Architektura i konstrukcja niszczycieli
Niszczyciele typu 1911 charakteryzowały się specyficzną architekturą i konstrukcją, która wpłynęła na ich zdolności manewrowe i dzielność morską. Okręty posiadały krótki podwyższony pokład dziobowy z działem umieszczonym na nim. Pokład główny opadał w kierunku nadbudówki tuż przed kominem, co nadawało jednostkom charakterystyczny wygląd. Kadłub był podzielony na przedziały wodoszczelne, co zwiększało bezpieczeństwo operacyjne.
Wyporność projektowa dla poszczególnych typów wynosiła od około 568 do 573 ton, a długość kadłuba osiągała do 71,5 metra w przypadku serii G 7. Szerokość kadłuba wynosiła od 7,43 do 7,6 metra, a maksymalne zanurzenie oscylowało wokół wartości trzech metrów.
Napęd i prędkość
Niszczyciele były napędzane przez dwustopniowe turbiny parowe bez reduktorów, co pozwalało na osiąganie prędkości maksymalnej wynoszącej około 32 węzłów. Turbiny były produkowane przez stocznie budujące poszczególne jednostki. Każdy z typów miał inne parametry mocy turbin – od 15 700 KM dla serii S 13 do 17 000 KM dla serii V 1. Okręty były wyposażone w trzy kotły opalane węglem oraz paliwem płynnym, co zapewniało im odpowiednią moc i zasięg operacyjny.
Zapas paliwa wynosił początkowo od około 72 do 110 ton mazutu oraz od około 107 do 110 ton węgla. Dzięki temu jednostki mogły operować na dalekich wodach morskich; zasięg wynosił odpowiednio do około 1050 mil morskich przy prędkości 17 węzłów.
Uzbrojenie niszczycieli
Początkowe uzbrojenie niszczycieli obejmowało dwa działa kalibru 88 mm oraz cztery wyrzutnie torpedowe kalibru 500 mm. Po kilku latach służby część okrętów została modernizowana – na przykład armaty kal. 88 mm wymienione zostały na dłuższe działa kal. 105 mm L/45. W miarę upływu czasu zmieniano także liczbę wyrzutni torpedowych – po pierwszej przebudowie liczba ta zmniejszyła się do dwóch wyrzutni w osi symetrii.
Dzięki elastycznemu uzbrojeniu niszczyciele mogły pełnić różnorodne role – od obrony przed okrętami podwodnymi po stawianie min morskich.
Służba podczas I wojny światowej
Niszczyciele typu 1911 zaczęły służbę w niemieckiej marynarce wojennej od stycznia 1912 roku. W trakcie I wojny światowej wszystkie okręty brały udział w działaniach na Morzu Północnym i Bałtyckim. Niestety wiele jednostek uległo zniszczeniu – dziesięć z nich zostało zatopionych podczas walki lub wskutek min morskich. Najbardziej tragiczne straty miały miejsce podczas bitwy jutlandzkiej oraz ataków brytyjskich okrętów.
Część okrętów przetrwała jednak wojnę i została przeklasyfikowana na torpedowce lub przebudowana na jednostki pomocnicze po zakończeniu konfliktu.
Modernizacje i dalsza służba
Po zakończeniu I wojny światowej część niszczycieli przeszła modernizację, aby dostosować je do nowych warunków służby. W latach dwudziestych XX wieku przeprowadzono kilka przebudów mających na celu zwiększenie ich dzielności morskiej oraz uzbrojenia. Niszczyciele serii V i S przeszły istotne zmiany konstrukcyjne związane ze zwiększeniem długości kadłuba oraz ulepszeniem systemu napędowego.
W kolejnych latach niektóre jednostki straciły swoje pierwotne przeznaczenie i zostały przekształcone w okręty szkolne lub pomocnicze. W rezultacie większość z
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).