Wstęp
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku to jedna z ciekawszych świątyń w diecezji drohiczyńskiej, która ma bogatą historię sięgającą początku XVII wieku. Początkowo zbudowany jako cerkiew unicka, obiekt przeszedł szereg zmian, zarówno w zakresie wyznania, jak i architektury. Od momentu konsekracji do współczesności, kościół ten odgrywał istotną rolę w życiu religijnym lokalnej społeczności oraz jest świadkiem wielu historycznych wydarzeń. W artykule przyjrzymy się historii kościoła, jego architekturze oraz znaczeniu dla mieszkańców Gródka.
Historia Kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa
Początki unickiej cerkwi
Historia kościoła sięga 1604 roku, kiedy to biskup płocki Wojciech Baranowski ufundował pierwszą unicką cerkiew w Gródku. W ciągu kilku lat biskup nadał jej także ziemię, co miało na celu wsparcie finansowe parafii. Patronem nowo powstałej świątyni został św. Mikołaj z Miry. Opis cerkwi z 1726 roku wskazuje na drewnianą konstrukcję z opadającą kopułą, krytą gontem. Wewnątrz znajdował się ikonostas oraz trzy ołtarze, a także wiele ikon przedstawiających świętych.
Cerkiew z 1743 roku
W 1743 roku w Gródku wzniesiono nową cerkiew, również z fundacji biskupów płockich. Obiekt ponownie był drewniany i kryty gontem, posiadał dwie wieże zwieńczone krzyżami oraz kopułę z dzwonami. W centralnym miejscu znajdował się ołtarz główny z obrazem przedstawiającym Koronację Marii. Cerkiew była wyposażona w jednorzędowy ikonostas oraz kilka ołtarzy bocznych dedykowanych różnym świętym. Niestety, stan techniczny budynku z biegiem lat ulegał pogorszeniu.
Przemiany wyznaniowe
Po likwidacji unickiej diecezji chełmskiej w 1875 roku cerkiew w Gródku została przekształcona w świątynię prawosławną. Ta zmiana nie obyła się bez protestów ze strony lokalnej społeczności unickiej. Proboszcz Klemens Wasilewski oraz wielu wiernych zostało wywiezionych przez rosyjskie władze do głębi kraju. Dopiero po wydaniu ukazu tolerancyjnego w 1905 roku, część unickich wiernych przyjęła katolicyzm w obrządku łacińskim.
Kościół rzymskokatolicki
W 1915 roku cerkiew została przejęta przez katolików, a dwa lata później erygowano parafię rzymskokatolicką Najświętszego Serca Pana Jezusa. Od tego momentu kościół stał się miejscem kultu katolickiego, a jego historia nabrała nowego wymiaru. W 2001 roku przeprowadzono remont świątyni, co przyczyniło się do jej zachowania i dalszego użytkowania przez lokalną społeczność.
Architektura kościoła
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa jest orientowaną budowlą drewnianą o konstrukcji zrębowej wzmacnianej lisicami. Jego trójdzielna bryła została zaprojektowana na planie prostokąta i pokryta dachem dwuspadowym. Prezbiterium również ma formę prostokątną i jest kryte dachem trójspadowym, natomiast zakrystia posiada dach pulpitowy. Na kalenicy dachu umieszczono sygnaturkę, która dodaje mu charakterystycznego wyglądu.
Detale architektoniczne
Fasada kościoła zdobiona jest szerokim gzymsem okapowym, a prostokątne okna posiadają opaski. Wnętrze kościoła podzielone jest na nawę przez dwa rzędy czworobocznych filarów osadzonych na wysokich cokołach. Ołtarz główny wykonany został z XIX-wiecznego prawosławnego ikonostasu, którego pierwotne wizerunki zastąpiły figury patrona kościoła oraz reprodukcje obrazów św. Teresy z Lisieux i św. Józefa.
Wyposażenie wnętrza
W wyposażeniu kościoła znajdują się również inne ciekawe elementy, takie jak ikona maryjna otoczona dawnymi carskimi wrotami oraz krucyfiks z XVIII wieku. Wśród XIX-wiecznych obrazów można znaleźć wizerunki archaniołów Michała i Gabriela oraz obraz Trójcy Świętej, który może być unicką ikoną. Drewniane elementy ikonostasu wykorzystano także do wykonania konfesjonału i chrzcielnicy, a także ambony z baldachimem oraz XVIII-wiecznego feretronu.
Zakończenie
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku to nie tylko miejsce kultu religijnego, ale także ważny element lokalnej historii i kultury regionu podlaskiego. Jego architektura oraz bogata historia związana z różnymi obrządkami religijnymi czynią go unikalnym obiektem wartym odwiedzenia i poznania. Dzięki staraniom lokalnej społeczności oraz przeprowadzonym remontom, kościół nadal pełni swoją funkcję i pozostaje ważnym punktem na mapie Gródka.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).