Savoia-Marchetti SM.81 – wprowadzenie do historii
Savoia-Marchetti SM.81, znany również jako Pipistrello, co w tłumaczeniu oznacza nietoperza, to włoski samolot bombowy oraz transportowy, który zyskał swoją popularność w okresie II wojny światowej. Jego konstrukcja była rezultatem pracy inżyniera Alessandro Marchetti, który w 1934 roku podjął się zaprojektowania nowoczesnego samolotu zdolnego do wykonywania zadań bojowych i transportowych. SM.81 powstał jako rozwinięcie wcześniejszego modelu SM.73, a jego trójsilnikowa konfiguracja dolnopłata miała na celu sprostanie wymaganiom Regia Aeronautica, czyli włoskiego lotnictwa wojskowego.
Historia konstrukcji i pierwsze loty
Pierwszy prototyp Savoia-Marchetti SM.81 wzbił się w powietrze 8 lutego 1935 roku, już w tym samym roku samoloty te zostały użyte w konflikcie z Abisynią. W trakcie tego konfliktu wykazały się pewnymi zaletami, ale także ujawniły swoje słabości. Już podczas hiszpańskiej wojny domowej okazało się, że sposób umiejscowienia bomb w komorze bombowej prowadził do ich nieefektywnego zrzutu. Bomby spadały w sposób chaotyczny, co podważało skuteczność samolotu jako bombowca. Problemy konstrukcyjne stały się wyraźne w momencie, gdy niemieckie lotnictwo zaczęło dominować na polu bitwy.
Poprawki i modyfikacje
W 1938 roku udało się usunąć największą wadę konstrukcyjną, jednak nadchodziły już nowe wyzwania związane z zmieniającą się sytuacją wojenną. W tym okresie rozpoczęto produkcję nowszych maszyn, takich jak Savoia-Marchetti SM.79, które przejęły główne zadania bombowe. Mimo to SM.81 był nadal wykorzystywany przez Włochów, zdobywając nowe zastosowania.
Rola SM.81 podczas II wojny światowej
W momencie przystąpienia Włoch do II wojny światowej w 1940 roku, Regia Aeronautica dysponowała jeszcze 304 egzemplarzami SM.81. W trakcie działań wojennych przeciwko Grecji oraz w Afryce Północnej część maszyn została z powodzeniem zaadaptowana do roli nocnych bombowców i otrzymała przydomek Pipistrello. Samoloty te były również wykorzystywane jako transportowe, co znacznie zwiększyło ich użyteczność na froncie.
Transport i wsparcie wojskowe
SM.81 pełnił istotną rolę w Corpo Aereo Spedizione in Russia, zapewniając wsparcie logistyczne dla Afrika Korps. Ich zdolności transportowe sprawiły, że produkcja wersji transportowej (oznakowanej jako SM.81/T) została wznowiona w 1943 roku. Do momentu zawieszenia broni we wrześniu tego samego roku zbudowano około 80 nowych maszyn tej wersji.
Konstrukcja i charakterystyka techniczna
Savoia-Marchetti SM.81 to pięcio- lub sześciomiejscowy samolot o konstrukcji mieszanej z trójsilnikowym dolnopłatem i stałym podwoziem. W zależności od wersji był wyposażany w różne typy silników: Alfa Romeo 125 i 126 oraz Piaggio P.X. Niektóre egzemplarze korzystały również z licencyjnych silników francuskich Gnóme-Rhóne E.14.
Uzbrojenie i ładunek
Wersja bombowa samolotu była uzbrojona w dwa zdwojone karabiny maszynowe kal. 7,7 mm umieszczone w obrotowych wieżyczkach na grzbiecie oraz pod kadłubem, a dodatkowy karabin maszynowy strzelał przez boczne okno w tylnej części kadłuba. W przypadku wersji transportowej SM.81/T uzbrojenie ograniczało się do grzbietowej wieżyczki z jednym karabinem maszynowym kal. 12,7 mm.
Normalny ładunek bomb wynosił 1200 kg, a maksymalny (przy znacznym zmniejszeniu zasięgu) osiągał wartość 2000 kg, co czyniło samolot wszechstronnym narzędziem zarówno do bombardowania jak i transportu materiałów wojskowych.
Po wojnie i ocena wpływu
Po zakończeniu II wojny światowej kilka ocalałych egzemplarzy Savoia-Marchetti SM.81 kontynuowało służbę w Aeronautica Militare Italiana. Samolot ten zyskał reputację wytrzymałego i funkcjonalnego maszyny, mimo początkowych problemów konstrukcyjnych i ograniczonej efektywności bojowej jako bombowiec.
Obecnie Savoia-Marchetti SM.81 jest doceniany nie tylko ze względu na swoje osiągi czy konstrukcję, ale także jako ważny element historii włoskiego lotnictwa wojskowego w czasie II wojny światowej.
Zakończenie
Savoia-Marchetti SM.81 Pipistrello to przykład ewolucji myśli technicznej lat trzydziestych XX wieku oraz dostosowywania się do zmieniających warunków pola walki. Mimo że początkowo borykał się z problemami technicznymi i nie spełniał oczekiwań jako bombowiec, udało mu się znaleźć swoją niszę jako maszyna transportowa oraz nocny bombowiec. Jego historia pokazuje nie tylko rozwój technologii lotniczej, ale także wpływ polityczny oraz militarystyczny na projektowanie sprzętu wojskowego.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).