Beskid Niski
Beskid Niski to pasmo górskie w Karpatach, które rozciąga się pomiędzy przełęczami Łupkowską na wschodzie a Tylicką na zachodzie. Jest to region o wyjątkowych walorach przyrodniczych i krajobrazowych, który przyciąga zarówno turystów, jak i miłośników natury. Graniczy z Bieszczadami, Pogórzem Bukowskim, Kotliną Sądecką oraz Beskidem Sądeckim. Wschodnia granica góry wyznacza jednocześnie granice Karpat Wschodnich i Zachodnich.
Położenie i geografia
Beskid Niski leży na terenie Polski oraz Słowacji, a jego najwyższym szczytem po stronie polskiej jest Lackowa, osiągająca wysokość 997 m n.p.m., podczas gdy po stronie słowackiej najwyższym punktem jest Busov, który przekracza 1000 m n.p.m. Region ten wyróżnia się różnorodnością rzek, takich jak Osławica, Wisłok, Jasiołka oraz Wisłoka, które należą do zlewni Morza Bałtyckiego. Wysokość Beskidu Niskiego sprawia, że jest on najniższą częścią Beskidów oraz całego łuku Karpat.
W centralnej części Beskidu Niskiego znajduje się Magurski Park Narodowy, a we wschodniej części Jaśliski Park Krajobrazowy. Oba te obszary chronią unikalne ekosystemy oraz bogactwo flory i fauny. W regionie tym znajdują się także cztery uzdrowiska: Rymanów-Zdrój, Iwonicz-Zdrój, Wysowa-Zdrój oraz Wapienne.
Budowa geologiczna
Beskid Niski zbudowany jest ze skał osadowych zwanych fliszem karpackim. Struktura geologiczna tego pasma ukazuje naprzemienne warstwy ławic zlepieńców, piaskowców i łupków ilastych. Przez miliony lat warstwy te uległy sfałdowaniu, co doprowadziło do powstania trzech płaszczowin: śląskiej, dukielskiej i magurskiej. Szczególnie interesujące są wychodnie piaskowców magurskich, które często przybierają fantazyjne formy skalne.
W Beskidzie Niskim istnieje wiele jaskiń, a największe skupiska znajdują się w rejonie Kilanowskiej Góry oraz Cergowej. Znaleźć tu można także liczne rezerwaty przyrody, takie jak Kornuty czy Diabli Kamień. Ponadto region ten obfituje w surowce naturalne takie jak ropa naftowa i gaz ziemny.
Klimat
Klimat Beskidu Niskiego ma charakter przejściowy między klimatami atlantyckim a kontynentalnym. Średnia roczna temperatura oscyluje w granicach 4-8 °C. Największe opady deszczu notuje się latem, zwłaszcza w czerwcu i lipcu. Ciepłe i suche wiatry południowe przyczyniają się do częstych zmian pogody w regionie.
Flora i fauna
Beskid Niski charakteryzuje się ubogą florą roślinną, w której wyróżniają się dwa piętra: pogórza oraz regiel dolny. Lasy zajmują blisko 70% powierzchni gór i są głównie domem dla drzew bukowych oraz jodłowych. Flora tego regionu jest również bogata w ciepłolubne gatunki roślin z południa Polski.
Fauna Beskidu Niskiego jest typowa dla górskich obszarów Polski. Spotkać tu można jelenie, sarny, dziki oraz drapieżniki takie jak niedźwiedzie czy rysie. Obszar ten stanowi również miejsce występowania wielu gatunków ptaków oraz płazów.
Ochrona przyrody
Beskid Niski to ważny obszar pod względem ochrony przyrody. Utworzono tu jeden park narodowy – Magurski Park Narodowy – oraz jeden krajobrazowy – Jaśliski Park Krajobrazowy. Dodatkowo istnieje czternaście rezerwatów przyrody i dwanaście obszarów Natura 2000, co stanowi istotną ochronę dla lokalnej fauny i flory.
Magurski Park Narodowy chroni nie tylko lasy buczyny karpackiej, ale także liczne gatunki roślin i zwierząt objętych ochroną ścisłą oraz częściową. Jaśliski Park Krajobrazowy natomiast wyróżnia unikatowe zbiorowisko jaworzyny górskiej z rzadkimi gatunkami paproci.
Historia Beskidu Niskiego
Historia Beskidu Niskiego sięga najdawniejszych czasów, kiedy to przez przełęcze górskie biegły szlaki handlowe na południe i wschód Europy. Region ten był jednak narażony na najazdy Tatarów i przez dłuższy czas pozostawał wyludniony.
Kazimierz III Wielki rozpoczął zasiedlanie tych terenów poprzez lokację nowych wsi i miast. Na przełomie wieków XVI i XVII kształtowała się tożsamość narodowa mieszkańców Beskidu Niskiego, gdzie obok Polaków zamieszkiwała ludność łemkowska.
W XX wieku region stał się świadkiem licznych wydarzeń historycznych związanych z I wojną światową oraz działalnością Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Po wojnie miały miejsce przymusowe przesiedlenia ludności łemkowskiej na skutek Akcji „Wisła”. Dziedzictwo kulturowe tego regionu obejmuje nie tylko tradycje etniczne, ale także pozostałości po dawnych konfliktach zbrojnych.
Turystyka i atrakcje turystyczne
Beskid Niski to jedno z najdzikszych pasm górskich w Polsce, oferujące turystom niezapomniane widoki oraz spokój natury. Urokliwe doliny nieistniejących wsi są doskonałym miejscem do spacerów oraz odkrywania śladów przeszłości. Warto zwrócić uwagę na zabytki kultury ludowej, takie jak drewniane cerkwie oraz kościoły wpisane na listę UNESCO.
Dla miłoś
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).